Hơn 2.000 vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ bị phát hiện, gần 1.100 trang web trái phép bị triệt hạ, hơn 115 tỷ đồng giá trị hàng hóa vi phạm bị thu giữ chỉ trong vòng 30 ngày triển khai chiến dịch cao điểm theo Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ đô. Đây không chỉ là những con số thống kê đơn thuần, mà là hồi chuông báo động đỏ về mức độ tàn phá khủng khiếp của vấn nạn xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT), gian lận thương mại và sản xuất hàng giả tại Việt Nam. Khi biên giới của sự gian lận đã xóa nhòa giữa không gian truyền thống và môi trường số, cuộc chiến bảo vệ thương hiệu quốc gia và quyền lợi người tiêu dùng đang bước vào một chương mới: khốc liệt hơn, toàn diện hơn và đòi hỏi những thứ vũ khí công nghệ tối tân hơn.
Lệnh phát súng từ Chính phủ và những con số chấn động toàn thị trường
Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang hội nhập sâu rộng toàn cầu thông qua các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, việc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ không còn là câu chuyện riêng của từng doanh nghiệp, mà đã trở thành nhân tố cốt lõi quyết định uy tín quốc gia và môi trường thu hút đầu tư FDI. Nhận thức rõ tính chất sống còn này, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg, chỉ đạo tập trung thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Ngay sau khi lệnh phát súng được ban bố, Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia đã phối hợp cùng các lực lượng chủ chốt gồm Quản lý thị trường, Công an Kinh tế, Hải quan và Cục An ninh mạng đồng loạt ra quân. Chỉ sau vỏn vẹn một tháng triển khai, kết quả thu hồi từ chiến dịch đã bóc trần một bức tranh đáng kinh ngạc về quy mô và tính chất phức tạp của vấn nạn này.
Theo báo cáo chính thức từ Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia, các lực lượng chức năng trên toàn quốc đã phát hiện tổng cộng 2.036 vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Trong đó, các cơ quan thực thi pháp luật đã tiến hành xử lý hành chính 1.616 vụ, phạt tiền nộp ngân sách nhà nước lên tới 17.879 triệu đồng. Đáng chú ý, tổng trị giá tang vật hàng hóa vi phạm bị tịch thu, niêm phong lên đến con số kỷ lục: 115.566 triệu đồng (hơn 115 tỷ đồng) và tổng số tổ chức, cá nhân bị xử lý kỷ luật, phạt vạ là 1.606 đối tượng.
Bên cạnh mặt trận hành chính, tính răn đe của pháp luật đã được đẩy lên mức cao nhất khi lực lượng chức năng kiên quyết chuyển hướng hình sự đối với các vụ việc nghiêm trọng. Tổng số vụ án có dấu hiệu tội phạm hình sự bị khởi tố là 44 vụ. Trong đó, cơ quan Viện kiểm sát đã phê duyệt quyết định khởi tố 27 vụ, quyết định truy tố 5 vụ, và có 4 vụ việc đã được Tòa án nhân dân các cấp thụ lý, đưa ra xét xử công khai với 4 bị can nhận các bản án thích đáng.
Phân tích sâu vào bản chất của các vụ vi phạm hành chính, có thể thấy rõ tâm điểm của cuộc chiến nằm ở phân khúc nhãn hiệu và sở hữu công nghiệp. Cụ thể:
-
Xâm phạm quyền tác giả và quyền liên quan: Xử lý 27 vụ.
-
Xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý: Chiếm tỷ trọng áp đảo với 1.587 vụ.
-
Xâm phạm các đối tượng SHTT khác: 2 vụ.
Đối với các vụ án hình sự, tội danh xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan (theo Điều 225 Bộ luật Hình sự) ghi nhận 7 vụ; trong khi tội danh xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý (theo Điều 226 Bộ luật Hình sự) lên tới 37 vụ. Những con số này cho thấy, các thương hiệu lớn có độ nhận diện cao trên thị trường luôn là mục tiêu hàng đầu bị các đối tượng làm giả, sao chép một cách vô tội vạ để trục lợi bất chính.
Sự chuyển dịch gián điệp – Từ chợ truyền thống đến “đại bản doanh” thương mại điện tử
Đại diện các bộ, ngành và địa phương tham gia chiến dịch đều có chung một nhận định: Phương thức và thủ đoạn xâm phạm quyền SHTT tại Việt Nam đang có sự biến tướng mạnh mẽ, tinh vi chưa từng có. Không còn bó hẹp ở việc bày bán rụt rè, lén lút, hàng giả hiện nay đang càn quét trên cả hai mặt trận: Thương mại truyền thống và thương mại trực tuyến.
Tại các thị trường vật lý, tình trạng buôn bán công khai hàng hóa giả mạo nhãn hiệu vẫn tiếp tục diễn ra thách thức dư luận tại các chợ đầu mối, trung tâm thương mại lớn ở các đô thị như Hà Nội, TP.HCM, cho đến các vùng nông thôn hẻo lánh. Từ các loại phụ tùng ô tô, xe máy của các hãng lớn như Honda, Yamaha cho đến mỹ phẩm, quần áo thời trang cao cấp… tất cả đều được làm nhái tinh xảo đến mức đại diện chính hãng cũng phải sử dụng các thiết bị chuyên dụng mới có thể phát hiện được.
Tuy nhiên, “chiến trường” khốc liệt và khó kiểm soát nhất hiện nay lại chính là không gian số. Thương mại điện tử, mạng xã hội, các ứng dụng livestream bán hàng trực tuyến đang bị biến tướng thành những công cụ phân phối hàng giả xuyên biên giới với tốc độ chóng mặt.
Minh chứng rõ nét nhất là trong vòng 1 tháng qua, các cơ quan chức năng đã thực hiện lệnh chặn truy cập thành công đối với tổng cộng 1.073 trang web vi phạm. Trong đó bao gồm 263 website phim lậu, 177 website truyện lậu, 612 trang truyền hình trái phép (xâm phạm nghiêm trọng quyền tác giả và quyền liên quan) và đặc biệt là 21 website bán hàng doanh nghiệp có dấu hiệu xâm phạm trắng trợn quyền sở hữu công nghiệp, cố tình nhái giao diện, tên miền của các thương hiệu uy tín để lừa đảo người tiêu dùng.
Thủ đoạn chung của các đối tượng trên không gian mạng là thiết lập các kho hàng ảo, không có địa chỉ kinh doanh cố định, thậm chí đặt máy chủ và kho bãi tại vùng ven hoặc nước ngoài. Chúng sử dụng các thuật toán chạy quảng cáo, thuê người nổi tiếng hoặc dùng công nghệ “seeding” ảo để đẩy tương tác, cam kết hàng chính hãng 100%, bảo hành đầy đủ. Khi khách hàng sập bẫy, hàng hóa sẽ được xé lẻ, đóng gói và vận chuyển thông qua các dịch vụ bưu chính, giao hàng thu tiền hộ (COD). Quy trình này tạo ra một bộ lọc ẩn danh hoàn hảo, khiến các trinh sát quản lý thị trường mất rất nhiều thời gian và công sức để lần ra đầu nậu thực sự.
Những lỗ hổng chí mạng trong công tác thực thi và bảo hộ
Mặc dù chiến dịch 1 tháng qua gặt hái được những thành công vang dội, song nhìn thẳng vào thực tế, cuộc chiến này vẫn còn tồn tại những “nút thắt” lớn chưa thể tháo gỡ một sớm một chiều.
Thứ nhất, sự thiếu đồng bộ trong phối hợp liên ngành: Công tác phối hợp giữa các lực lượng thực thi pháp luật (QLTT, Công an, Hải quan, Thanh tra KH&CN) có lúc, có nơi còn lỏng lẻo, mang tính cục bộ. Việc chia sẻ thông tin, dữ liệu phục vụ điều tra, xử lý vi phạm chưa kịp thời và đặc biệt là chưa có một nền tảng dữ liệu thống nhất để các lực lượng cùng tra cứu và kết nối hệ thống.
Thứ hai, sự tụt hậu về công nghệ của lực lượng quản lý: Trong khi tội phạm hàng giả đã tiến lên mức “công nghệ 4.0”, ứng dụng các phần mềm tự động hóa để quản lý đơn hàng lậu, thì công tác ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong giám sát, phát hiện vi phạm trên môi trường số của các cơ quan chức năng còn nhiều hạn chế, phần lớn vẫn dựa vào phương pháp tuần tra thủ công hoặc tiếp nhận đơn thư tố cáo.
Thứ ba, bất cập về hành lang pháp lý: Chế tài xử phạt đối với một số hành vi xâm phạm quyền SHTT hiện nay được đánh giá là chưa đủ sức răn đe, lợi nhuận từ việc làm giả quá lớn khiến các đối tượng sẵn sàng nộp phạt hành chính rồi lại tiếp tục tái phạm dưới một cái tên khác. Một số hành vi xâm phạm công nghệ cao trên môi trường số vẫn chưa được quy định cụ thể, rõ ràng trong các văn bản luật, tạo ra những kẽ hở cho đối tượng lách luật.
Chiến lược “Không vùng cấm” và xu hướng tất yếu của các biện pháp công nghệ
Trước thực trạng cam go này, ông Đỗ Hồng Trung – Phó Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia đã đưa ra thông điệp chỉ đạo kiên quyết: Các bộ, ngành, địa phương phải tiếp tục quán triệt sâu sắc tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Việc đấu tranh chống hàng giả, hàng xâm phạm SHTT phải được thực hiện một cách thường xuyên, liên tục, “không ngừng, không nghỉ, không có vùng cấm và không có ngoại lệ”. Chiến dịch cần huy động sức mạnh tổng lực của cả hệ thống chính trị, người dân và đặc biệt là cộng đồng doanh nghiệp.
Một trong những bước đi đột phá được Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia đề xuất chính là yêu cầu tăng cường ứng dụng các biện pháp công nghệ tiên tiến như Trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ Blockchain, hệ thống mã hóa dữ liệu… nhằm chủ động phát hiện, truy xuất nguồn gốc sản phẩm và xây dựng tấm khiên bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ bền vững trên môi trường số.
Sự thay đổi về mặt tư duy quản lý này cho thấy, trong kỷ nguyên số, công nghệ phải được trị bằng công nghệ. Doanh nghiệp không thể mãi áp dụng các phương thức chống giả thủ công, thô sơ trước những đường dây làm giả mang tính hệ thống và trang bị kỹ thuật hiện đại.
Smartcheck – Giải pháp công nghệ tối tân giúp doanh nghiệp đập tan vấn nạn hàng giả
Đứng trước cơn lốc hàng giả, hàng nhái và làn sóng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đang ngày càng bủa vây như hiện nay, việc chủ động tìm kiếm một giải pháp tự bảo vệ mình là nhiệm vụ sống còn của mỗi doanh nghiệp. Doanh nghiệp không thể chỉ trông chờ vào việc cơ quan chức năng đi kiểm tra, xử phạt, mà phải tự xây dựng cho sản phẩm của mình một “chứng minh thư” điện tử không thể làm giả.
Thấu hiểu nỗi đau đó của thị trường, tem chống hàng giả Smartcheck ra đời như một giải pháp cứu cánh toàn diện, mang tính chiến lược cho các thương hiệu Việt. Không còn là những chiếc tem giấy thông thường dễ dàng bị bóc tách hay in lậu, tem chống hàng giả Smartcheck ứng dụng công nghệ mã hóa QR Code biến đổi (Dynamic QR Code) kết hợp với hệ thống xác thực dữ liệu đám mây bảo mật tuyệt đối.
Mỗi con tem chống hàng giả phát hành bởi Smartcheck là một định danh duy nhất (Unique ID) dành cho từng sản phẩm riêng biệt. Khi người tiêu dùng sử dụng điện thoại thông minh quét mã, hệ thống sẽ ngay lập tức trả về kết quả xác thực hàng chính hãng chỉ sau 2 giây, đồng thời cung cấp đầy đủ thông tin về nhà sản xuất, số lô, ngày xuất kho và chuỗi hành trình logistics của sản phẩm.
Đối với các doanh nghiệp, việc tích hợp tem chống hàng giả Smartcheck mang lại những giá trị vượt trội:
-
Chống giả tuyệt đối: Hệ thống mã hóa ma trận ngăn chặn hoàn toàn khả năng sao chép, làm nhái tem dưới mọi hình thức.
-
Quản trị hệ thống phân phối thông minh: Giúp doanh nghiệp theo dõi dòng dòng chảy của hàng hóa, phát hiện ngay lập tức tình trạng bán lấn vùng, tràn hàng giữa các đại lý.
-
Kênh truyền thông trực tiếp: Cho phép doanh nghiệp tích hợp các chương trình kích hoạt bảo hành điện tử, khuyến mãi, cào trúng thưởng trực tiếp trên mã QR, từ đó thấu hiểu chân dung khách hàng và gia tăng lòng trung thành với thương hiệu.
Trong bối cảnh hàng giả hàng nhái ngày càng tinh vi, giải pháp chống hàng giả Smartcheck mang đến công nghệ tiên tiến giúp doanh nghiệp và người tiêu dùng bảo vệ quyền lợi một cách hiệu quả. Tem chống hàng giả Smartcheck sử dụng mã QR code phủ cào – một giải pháp bảo mật cao, giúp người tiêu dùng dễ dàng kiểm tra sản phẩm chính hãng chỉ với một thao tác quét mã trên điện thoại di động.
Đặc biệt, tem được in trực tiếp từ Nhà in Bộ Công An, với tem chống hàng giả bộ công an đảm bảo chất lượng và tính bảo mật cao, giúp doanh nghiệp bảo vệ thương hiệu khỏi hàng giả, hàng nhái một cách tối ưu.